SAMORZĄDNOŚĆ / GOSPODARKA / INTEGRACJA EUROPEJSKA

ISSN 2082-3673

 

Europrojekty.pl  /  Numer  116  / Szwajcarski znaczy – wyjątkowy

 

Swiss Contribution – prawie pół miliarda franków dla polski w 10 lat

 

Szwajcarski znaczy – wyjątkowy

 

 

 

 

 

 

14 czerwca 2017 roku mija 10 lat od momentu, w którym kraje, które przystąpiły do Unii Europejskiej w 2004 roku podpisały z rządem Konfederacji Szwajcarii Umowy Ramowe dotyczące realizacji Swiss Enlargement Contribution – szwajcarskiego Programu wsparcia dla nowych członków Unii Europejskiej. Program ten ma na celu zmniejszenie różnic społeczno-gospodarczych pomiędzy nowymi krajami członkowskimi a pozostałymi krajami Unii Europejskiej oraz wyrównaniu różnic w rozwoju obszarów słabiej rozwiniętych tych krajów. Polska jest największym beneficjentem Swiss Contribution, a 10 lat jego realizacji podsumowano 19 maja br. w czasie konferencji zamykającej Program.

 

SWISS CONTRIBUTION – HISTORIA MAŁO ZNANA

Realizację Programu rozpoczęto w 2007 roku i na przestrzeni 10 lat ulegał on dynamicznym zmianom: w 2014 roku objął już swym zasięgiem wszystkich 13 nowych członków UE, tj. Bułgarię, Chorwację, Cypr, Czechy, Estonię, Litwę, Łotwę, Maltę, Polskę, Rumunię, Słowację, Słowenię oraz Węgry. Podniesieniu uległa też kwota wsparcia, która wynosi obecnie 1,302 miliarda franków szwajcarskich, z czego 489 milionów franków szwajcarskich przeznaczono na wsparcie projektów realizowanych w Polsce. W efekcie intensywnych prac wszystkich instytucji zaangażowanych w realizację Programu po stronie szwajcarskiej, ale przede wszystkim po stronie krajów beneficjentów, wybrano, a następnie zrealizowano 251 projektów. Obecnie Program dobiega końca, większość projektów została już zakończona, a jedynie projekty realizowane w Bułgarii, Chorwacji i Rumunii, gdzie Program rozpoczął się później, zakończone zostaną w ciągu najbliższych lat.

 

W ramach Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy> (taką nazwę Program nosi w Polsce) zrealizowano 58 projektów udzielając wsparcia w wysokości 464,6 milionów franków szwajcarskich. Aż 40% tych środków przeznaczono na rozwój czterech województw o dużych wewnętrznych dysproporcjach społecznogospodarczych: lubelskiego, małopolskiego, świętokrzyskiego i podkarpackiego. Do tego skoncentrowano się na wsparciu projektów realizowanych w 5 obszarach tematycznych, wybranych we współpracy z władzami polskimi jako obszary kluczowe w procesie stymulacji rozwoju gospodarczego, a są nimi: infrastruktura i środowisko, sektor prywatny, nauka – w tym fundusz stypendialny, zdrowie i pomoc społeczna, rozwój regionalny i ochrona granic, oraz społeczeństwo obywatelskie i współpraca partnerska.

 

 

WSPARCIE DLA ORYGINALNYCH POMYSŁÓW

Można pomyśleć, że Szwajcarsko-Polski Program Współpracy jest po prostu jednym z wielu realizowanych w naszym kraju programów pomocowych, a jednak warto przyjrzeć mu się bliżej, ponieważ Program ten znacznie różni się od innych realizowanych w Polsce inicjatyw.

To, co warto podkreślić na wstępie, to bilateralny charakter Programu. Realizacja Swiss Contribution opiera się na umowach dwustronnych zawartych pomiędzy rządem Konfederacji Szwajcarii oraz każdym z Państw beneficjentów. Szwajcaria, jako kraj niebędący członkiem Unii Europejskiej, w geście solidarności zdecydowała się na przyznanie wsparcia nowym członkom Unii Europejskiej, chcąc przyczynić się do równomiernego wzrostu gospodarczego całej Wspólnoty. Ważne jest również to, że decyzja o stworzeniu Programu została poparta przez społeczeństwo szwajcarskie w referendum. W każdym z krajów beneficjentów Program realizowany jest przez Krajową Instytucję Koordynującą – w Polsce jest nią Departament Programów Pomocowych w Ministerstwie Rozwoju – która współpracuje z Biurem Programu działającym przy Ambasadzie Szwajcarii.

Taka konstrukcja Programu ma wymierne konsekwencje w postaci bardziej bezpośredniego zaangażowania kraju darczyńcy w realizację Programu oraz ukierunkowania na wsparcie projektów wysokiej jakości, o innowacyjnym charakterze oraz mających potencjał do ich dalszego powielania. Przy wyborze oraz realizacji projektów skupiano się więc na rozwiązaniach przynoszących konkretne i trwałe efekty dla lokalnej społeczności, ale również przyczyniających się do zmian ram prawnych czy założeń strategicznych na poziomie krajowym.

Inną istotną cechą Programu jest także jego integracyjny charakter. Większość projektów w ramach Programu realizowanych było w partnerstwie kilku podmiotów o różnym statusie prawnym: począwszy od podmiotów samorządu regionalnego czy lokalnego, poprzez publiczne spółki prawa handlowego (np. agencje rozwoju regionalnego czy Krajowy Fundusz Kapitałowy), skończywszy na organizacjach pozarządowych czy innych podmiotach non – profit (np. Lokalne Grupy Działania). Ten sposób zarządzania projektami poprawił jakość realizowanych projektów, ponieważ umożliwił udział różnych grup interesariuszy w ich tworzeniu i wdrażaniu. Dzięki temu zrealizowane projekty były bardziej kompleksowe i lepiej odpowiadały na zidentyfikowane potrzeby.

Dodatkowo, jedną z najważniejszych cech Programu jest jego elastyczność i oddolne podejście, a wszystko to dzięki ukierunkowaniu na indywidualne projekty. Każdy z 58 projektów zrealizowanych w ramach Programu podlegał weryfikacji przedstawicieli władz polskich, a następnie szwajcarskich. Zakres każdego z projektów analizowany był pod kątem realizacji celów określonych indywidualnie przez jego beneficjentów. Oczywiście wszystkie projekty musiały realizować cele spójne z celem Programu oraz z celami wskazanymi w dokumentach strategicznych na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym. Nie obowiązywały jednak „linie demarkacyjne”, dlatego większość projektów miała charakter multi-dyscyplinarny. W ramach jednego projektu z danego obszaru tematycznego, jak na przykład obszary pomocy społecznej czy rozwoju regionalnego, z powodzeniem realizowano działania inwestycyjne, szkoleniowe czy też wspierano finansowo inicjatywy lokalne.

Do tego wszystkim projektom w okresie ich realizacji umożliwiono dostosowanie ich zakresu do zmieniających się warunków otoczenia. Takie podejście przyczyniło się do bardziej efektywnego wykorzystania środków, wyeliminowania działań, które nie przynosiły oczekiwanych efektów oraz włączenia w zakres projektów działań, które z biegiem czasu okazały się bardziej potrzebne.

 

REZULTATY

Ponieważ realizacja Programu dobiegła końca, znane są już rezultaty realizowanych w jego ramach projektów oraz najlepsze praktyki, które wypracowano w każdym z obszarów objętych wsparciem Programu. Z uwagi na swą różnorodność Program przyczynił się do poprawy naszego życia na wielu płaszczyznach. Usunięcie 131 338 ton szkodliwego azbestu z dachów w województwie lubelskim czy współtworzenie instytucjonalnych i prawnych podwalin dla polskich funduszy wysokiego ryzyka (Venture Capital/Private Equity) inwestujących w małe i średnie przedsiębiorstwa; objęcie działaniami edukacyjnymi z zakresu higieny jamy ustnej dzieci z co drugiego polskiego przedszkola; utworzenie ok. 1700 miejsc pracy na obszarach wiejskich; zainstalowanie 25 634 systemów solarnych na obiektach publicznych i prywatnych czy wdrożenie działań z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR) w 177 małych i średnich firmach, to tylko niektóre z osiągniętych rezultatów, a jest ich dużo więcej. Jednak to, co najważniejsze w odniesieniu do tych rezultatów, to ich trwałość. Program skupiał się na wspieraniu rozwiązań, z których efektów będziemy mogli czerpać przez wiele lat, przyczynił się również do budowania zdolności instytucjonalnych podmiotów biorących w nim udział. Większość z Instytucji Realizujących projekty Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy kontynuuje działania zapoczątkowane dzięki tym projektom i z powodzeniem uzyskuje wsparcie finansowe z innych dostępnych programów.

Ponieważ Swiss Contribution z założenia był programem komplementarnym do często większych pod względem alokacji programów pomocowych, został zaprojektowany w taki sposób, aby realizowane w jego ramach projekty były wyjątkowe i wnosiły w nasze życie przysłowiową szwajcarską jakość oraz trwałość, tak, abyśmy mogli cieszyć się ich owocami również w przyszłości. Z nieukrywaną radością obserwujemy więc, że oczekiwane rezultaty Programu zostały osiągnięte, a logo Programu z charakterystycznym białym krzyżem stało się wizytówką wielu pilotażowych rozwiązań.

 

Dominika Wieczorek
Biuro Szwajcarsko-Polskiego
Programu Współpracy w Warszawie

 

 

Więcej informacji o Szwajcarsko-Polskim Programie Współpracy: www.programszwajcarski.gov.pl; www.eda.admin.ch/poland

 

Skontaktuj się z nami:

Napisz do nas:

Europrojekty.pl Sp. z o.o.

Al. Korfantego 32/44
40-004 Katowice

NIP: 634-281-53-00

+48 509 179 016

Adres:

E-mail:

Telefon:

Jeśli masz do nas jakieś pytania, chciałbyś podjąć  z nami współpracę lub dowiedzieć się więcej na temat naszego pisma, zapraszamy do kontaktu za pomocą poniższego formularza bądź redakcyjnego adresu
e-mail:

redakcja@europrojekty-pl.pl

redakcja@europrojekty-pl.pl

Copyright © 2014  |  Europrojekty-pl  |  Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie artykułów z tej strony bez zgody redakcji lub autora zabronione  |  made by TATUTU

Wysyłanie...  |

Wystąpił błąd. Przepraszamy  |

Wiadomość wysłana  |