SAMORZĄDNOŚĆ / GOSPODARKA / INTEGRACJA EUROPEJSKA

ISSN 2082-3673

 

Europrojekty.pl  /  Numer  121-122  / Nasze sąsiedztwo jest coraz bardziej normalne

 

Polskie regiony w UE: Euroregion Śląski Cieszyński


 
Nasze sąsiedztwo jest coraz bardziej normalne

 

Wywiad z Panem Januszem Pierzyną Prezesem Zarządu Stowarzyszenia Rozwoju i Współpracy Regionalnej „Olza” – polskiego partnera Euroregionu Śląsk Cieszyński, Wójtem Jasienicy.


– Od 11 lat jest Pan Prezesem Stowarzyszenia Rozwoju i Współpracy Regionalnej „Olza” – polskiego partnera Euroregionu Śląsk Cieszyński. Jak z tej perspektywy ocenia Pan dzisiejsze relacje polsko – czeskie, które jak wiadomo obarczone historycznie (rok 1938 i 1968) nie wyglądały najlepiej, a oba sąsiadujące ze sobą narody, szczególnie w terenach przygranicznych, nie pałały do siebie zbytnią sympatią?

 

– Śląsk Cieszyński przez stulecia rozwijał się jako jeden wielonarodowy „organizm”. Na jego rozwój i miejscową gwarę wpływało współżycie wielu grup etnicznych – Polacy, Czesi, ale także Słowacy, Niemcy, Żydzi. Sytuacja pogorszyła się po obu wojnach światowych i mimo że starano się te negatywne skutki dla miejscowej społeczności rozwiązywać w różny sposób to powstała bariera spowodowała przeszkodę w zharmonizowanym rozwoju Śląska Cieszyńskiego. Pogarszająca się z biegiem czasu przepustowość granicy, wzrost liczby ludności napływowej i inne przyczyny spowodowały, że mieszkańcy coraz mniej interesowali się swoimi najbliższymi sąsiadami. Wydarzenia 1989 roku i następujące po tym zmiany polityczne w obu krajach spowodowały jednak to, że doszło do stworzenia możliwości wzajemnej przygranicznej współpracy społeczności lokalnych. Dzięki powstaniu Euroregionu Śląsk Cieszyński, wejściu obu krajów do Unii Europejskiej a potem także do strefy Schengen powstały warunki, które w sposób istotny umożliwiły likwidację negatywnych skutków podziału dokonanego w 1920 roku. Obecne relacje z Partnerami czeskimi są bardzo dobre, realizujemy wiele wspólnych projektów, wspólnych przedsięwzięć. Także na gruncie społecznym relacje są dobre. Kontakty pojawiły się w sposób naturalny, wraz z przemianami politycznymi w obu krajach oraz ułatwiającą działalność ekonomiczną liberalizacją gospodarczą. Ostatnie kilka lat pokazało, że nasze sąsiedztwo jest coraz bardziej normalne.

 

– Powstanie Euroregionu Śląsk Cieszyński datuje się na okres, kiedy członkostwo Polski w UE było jeszcze dość odległe. Jakie były wówczas (20 lat temu) najważniejsze wyzwania dotyczące nowego wymiaru współpracy polsko-czeskiej i dlaczego takie, a nie inne? Jakie bariery należało pokonać w pierwszej kolejności, aby nawiązane kontakty zaowocowały i przerodziły się w wieloletnią współpracę?

 

– Euroregion powstał z prawdziwej, oddolnej chęci współpracy. Na początku głównym problemem była przede wszystkim niewystarczająca liczba przejść granicznych oraz problemy związane ze wzmożonym ruchem na istniejących przejściach granicznych, co utrudniało kontakty i współpracę w strefie przygranicznej. Istniała jednak chęć budowania wzajemnego zaufania, współpracy oraz współdziałania, tworzenia wspólnej przyszłości. A więc na początku przeszkadzały przede wszystkim bariery komunikacyjne, ale także prawne, bo wola współpracy była duża.

 

Fundusz Mikroprojektów – plenerowa gra w szachy w zrewitalizowanym parku w Strumieniu

 

– W nocy z 30 kwietnia na 1 maja 2004 roku na deskach cieszyńskiego teatru, przedstawiciele obu stron Euroregionu podpisali Deklarację Cieszyńską. Jakie nadzieje wyrażano wówczas na fali euforii związanej z wejściem obu krajów do UE? Jak zweryfikowało je kolejne 14 lat?

 

– Myślę, że tutaj nikt nie chce powrotu do tamtych czasów. Mieszkańcy pogranicza naprawdę odczuli, ile nam dała Unia Europejska i jakie ułatwienia oznacza przede wszystkim brak kontroli na granicach. 10 lat od wejścia do strefy Schengen to dużo aby przyzwyczaić się do wygody i swobodnego podróżowania. To dużo, aby zapomnieć o tym, że przed każdym wyjazdem potrzebny był paszport, o kolejkach i kontroli celnej. Napływ środków z Unii Europejskiej to także inwestycje, np. w infrastrukturę drogową czy w infrastrukturę współpracy. Podstawowe zasady Unii Europejskiej – swobodne przemieszczanie ludzi, towarów i kapitału, tworzą w naszym regionie przestrzeń dla stałego i efektywnego współdziałania w różnych obszarach społecznej aktywności.

 

Fundusz Mikroprojektów – warsztaty graffiti młodzieży z Jastrzębia-Zdroju i Karwiny

 

– Obecnie sztandarową forma współpracy realizowaną przez Euroregion jest Fundusz Mikroprojektów. Czy zawsze tak było? Czy w ramach Euroregionu realizowane były większe projekty, np. infrastrukturalne, jeżeli tak, to proszę o przykłady takich inwestycji i o wyjaśnienie dlaczego nie odgrywają one obecnie już takiej roli, jak kiedyś.

 

– Fundusz Mikroprojektów zawsze stanowił ważny element działalności euroregionalnej. Jednakże wcześniej były realizowane także projekty mające charakter inwestycyjny, np. inwestycje z zakresu komunikacji drogowej. Obecnie – gdy dostępność środków jest większa, a trudności formalne mniejsze – działania inwestycyjne realizowane są głównie przez samorządy, a Euroregion przede wszystkim wspiera te działania swoją wiedzą i dotychczasowym doświadczeniem. Nie jest to jednak zasada, że jako Euroregion skupiamy się tylko na działaniach nieinwestycyjnych czy administrowaniu Funduszem Mikroprojektów. Najlepszym przykładem na obronę tej tezy jest realizacja przez Stowarzyszenie „Olza” czyli stronę polską naszego Euroregionu (razem z Partnerami z obu stron granicy) jednego z większych projektów inwestycyjnych Programu Interreg V-A Republika Czeska – Polska czyli „Postindustrialnego dziedzictwa pogranicza”. Staramy się być elastyczni, potrzebni, ale przede wszystkim „nasłuchujemy” potrzeb pogranicza i na nie staramy się odpowiadać.

 

– Jakie najważniejsze i jakiej wartości projekty realizowane są w bieżącej perspektywie finansowej 2014-2020 (ogólnie i konkretnie może na przykładzie Pańskiej gminy)?

 

– W bieżącej perspektywie finansowej realizowane są przede wszystkim projekty podnoszące dotychczasową współpracę na wyższy poziom, projekty koncepcyjne, wspierające rozwój turystyki w regionie. Gmina Jasienica realizuje przede wszystkim projekty, które mają na celu rozwój turystyki w gminie, co wciąż jest jej słabą stroną, mimo w miarę atrakcyjnego położenia i bliskości dużych centrów turystycznych. Obecnie przygotowywany jest projekt we współpracy z gminami Nydek, Wędrynia i Goleszów oparty o próbę promocji i udostępnienie naszego wspólnego dziedzictwa wynikłego z rewolucji przemysłowej na Śląsku Cieszyńskim. Odwołujemy się więc do pierwszej maszyny parowej autorstwa Józefa Bożka (pochodzącego z Bierów, jednego z sołectw gminy Jasienica), przez tradycje wydobycia i wytopu rud żelaza w Nydku, wypalania wapna w Wędryni czy wytwarzania cementu w Goleszowie. Chcemy lepiej i atrakcyjnej pokazać to dziedzictwo, które zmieniło nasz wspólny dom jakim jest pogranicze polsko-czeskie.

 

Fundusz Mikroprojektów – Noc Andersena w cieszyńskiej bibliotece

 

– Proszę opisać doświadczenia Euroregionu we wdrażaniu Funduszu Mikroprojektów?

 

– Przed wejściem do Unii Europejskiej Euroregion wdrażał Fundusz Małych Projektów w ramach pomocy przedakcesyjnej tj. Phare CBC od edycji 1999. Poprzez kolejne edycje Phare CBC, a po wejściu do UE w ramach Inicjatywy Wspólnotowej Interreg IIIA, Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej aż po obecnie realizowany Program Interreg VA. Nasze dotychczasowe doświadczenia pokazują, że chęć współpracy instytucji, realizacji wspólnych projektów jest duża, jednakże ogranicza ją wiele formalności związanych z ich wdrażaniem oraz przedłużający się proces zwrotu środków i brak zaliczek, co w znacznym stopniu utrudnia pracę przede wszystkim organizacjom pozarządowym.

 

Fundusz Mikroprojektów – mała infrastruktura na Trójstyku granic polskiej, czeskiej i słowackiej

 

– Jaka jest łączna wysokość środków unijnych pozyskanych przez euroregion w całym dwudziestoleciu? Rozpoczęły się prace nad przyszłym (2020-2027) budżetem UE i wiadomo, że będzie on nie tylko skromniejszy, ale i inne będą priorytety. Czy obawy, że ofiarą tych cięć padnie współpraca w ramach euroregionów są uzasadnione? Co się Panu marzy na trzecią dekadę tego stulecia?

 

– Łącznie w Euroregionie od Phare CBC do POWT CZ-PL 2007-2013 zrealizowano 511 mikroprojektów na łączną wartość ok. 6 mln euro a w bieżącej perspektywie finansowej zakontraktowano kolejnych ponad 100 projektów. Ponadto partnerzy Euroregionu zrealizowali ponad 100 projektów własnych wartych blisko 10 mln EUR. W dziesiątki milionów EUR idą z kolei projekty współpracy samorządów i instytucji, którym Euroregion pomagał w ich pozyskaniu. Jeżeli już dziś jako Euroregion dokonaliśmy wspólnie tak wiele, to następne lata, nowe możliwości otwierają przed społecznościami polską i czeską, a także samorządami, kolejne etapy współdziałania, rozszerzania i zacieśniania dotychczasowej współpracy ponad granicami, niezależnie od sumy wartości przyznanych środków.

A co mi się marzy… żebyśmy byli zwyczajnie potrzebni przez kolejne lata i realnie wspierali polsko-czeską współpracę. Tylko tyle i… aż tyle.

 

– Dziękuję za rozmowę.

 

Rozmawiał: Krzysztof Kozik

Skontaktuj się z nami:

Napisz do nas:

Europrojekty.pl Sp. z o.o.

Al. Korfantego 32/44
40-004 Katowice

NIP: 634-281-53-00

+48 509 179 016

Adres:

E-mail:

Telefon:

Jeśli masz do nas jakieś pytania, chciałbyś podjąć  z nami współpracę lub dowiedzieć się więcej na temat naszego pisma, zapraszamy do kontaktu za pomocą poniższego formularza bądź redakcyjnego adresu
e-mail:

redakcja@europrojekty-pl.pl

redakcja@europrojekty-pl.pl

Copyright © 2014  |  Europrojekty-pl  |  Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie artykułów z tej strony bez zgody redakcji lub autora zabronione  |  made by TATUTU

Wysyłanie...  |

Wystąpił błąd. Przepraszamy  |

Wiadomość wysłana  |