SAMORZĄDNOŚĆ / GOSPODARKA / INTEGRACJA EUROPEJSKA

ISSN 2082-3673

 

Europrojekty.pl  /  Numer  110  / Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów polski 2015

 

Raport Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową

 

ATRAKCYJNOŚĆ INWESTYCYJNA WOJEWÓDZTW I PODREGIONÓW POLSKI 2015

 

Inwestycje są motorem wzrostu gospodarczego. Przyjmując optykę inwestora, poszukującego najkorzystniejszej lokalizacji, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przygotował Raport, w którym stara się uświadomić aktorom regionalnego i lokalnego życia społeczno-gospodarczego, na co należy zwrócić uwagę, aby zwiększyć napływ inwestycji. Coraz ważniejsze jest, szczególnie na lepiej rozwiniętych obszarach Polski, aby zestaw oferowanych atutów przyciągał tych najbardziej pożądanych inwestorów – kierujących się nie tylko niższymi kosztami pracy, ale także wpisujących się w długofalowy plan rozwoju regionu, budujących wysoko-marżową gospodarkę.

 

Punkt wyjścia

 

Takie inwestycje zapewnią oczekiwany przez Polaków wyższy poziom wynagrodzeń. Coraz bardziej powinno więc nam chodzić o jakość pracy, a nie tylko o jej ilość. Zarządzanie atrakcyjnością inwestycyjną temu właśnie może służyć. Znajomość mocnych i słabych stron własnego regionu, jak i potencjalnych konkurentów ułatwia wzmacnianie przewag w zakresie atrakcyjności inwestycyjnej, a także dokonanie świadomego wyboru w kwestii rodzaju poszukiwanego inwestora.

Co to jest atrakcyjność inwestycyjna? Atrakcyjność inwestycyjna to korzyści, jakie oferuje dana lokalizacja inwestorowi. Korzyści te mają przede wszystkim wymiar finansowy – poprawiają rachunek ekonomiczny przedsięwzięcia, przez co zapewniają wyższą stopę zwrotu z inwestycji. Nie wszystkie atuty lokalizacji da się jednak bezpośrednio oszacować w kategoriach finansowych – chodzi np. o wizerunek inwestora, postawy lokalnej społeczności wobec inwestora czy warunki życia dla pracowników i ich rodzin. W praktyce lokalizacyjnej czynniki łatwe do zmierzenia i mające bezpośredni wpływ na wyniki finansowy wykorzystywane są jako kryteria pozwalające wyłonić krótką listę potencjalnych lokalizacji. W ostatecznym wyborze miejsca inwestycji większe znaczenie odgrywają czynniki pośrednie. Oczywiście, im zakres i charakter korzyści jest bardziej adekwatny do potrzeb inwestora, tym większa atrakcyjność danego miejsca.

 

Metodologia

 

 Jak badano atrakcyjność inwestycyjną? Atrakcyjność eksperci IBnGR badali dwutorowo. W przypadku województw dokonali ogólnej charakterystyki atrakcyjności inwestycyjnej, skupiając się na korzyściach uniwersalnych – istotnych niemal dla każdego rodzaju inwestycji. Charakteryzując z kolei podregiony, potraktowano oddzielnie korzyści poszukiwane przez inwestorów przemysłowych, usługowych i działających w dziedzinach zaawansowanych technologicznie. Atrakcyjność inwestycyjna ma wielowymiarowy charakter. Aby go możliwie dokładnie odzwierciedlić, przeanalizowano kilkadziesiąt zmiennych, - będących podstawą dla oceny przestrzennego zróżnicowania poszczególnych korzyści lokalizacji, takich jak: dostępność transportowa, koszty pracy, wielkość i jakość zasobów pracy, chłonność rynku zbytu, poziom rozwoju infrastruktury gospodarczej i społecznej, poziom rozwoju gospodarczego, poziom bezpieczeństwa powszechnego. W zależności od rodzaju działalności gospodarczejKatowice - stolica najbardziej atrakcyjnego inwestycyjnie regionu w Polsce nadano im różne wagi.

 Jak interpretować wyniki badania? Po pierwsze, ocena atrakcyjności ma charakter względny. Punktem odniesienia jest wartość średnia dla zbioru województw lub podregionów. To, że dla danej jednostki administracyjnej odnotowano wyniki gorsze niż w poprzednich edycjach raportu, nie musi oznaczać rzeczywistego pogorszenia atrakcyjności. Może to być efekt większej poprawy w innych regionach. Po drugie, choć operowano precyzyjnymi danymi, to w interpretacjach pominięto drobne różnice w wynikach. Są one nieistotne. Z tego powodu eksperci apelują, aby nie przywiązywać zbyt dużej wagi do pozycji danej jednostki w rankingu. Znaczenie mają duże różnice w wartościach analizowanych wskaźników. Po trzecie, analiza nie wyczerpuje wszystkich istotnych aspektów atrakcyjności inwestycyjnej. Wynika to z niedostępności niektórych danych ilościowych lub trudności w kwantyfikacji i fragmentarycznym charakterze danych jakościowych. Uzyskane wyniki interpretować można zatem jedynie uwzględniając zakres i specyfikę wykorzystanych w analizie danych. Po czwarte, doświadczenie wskazuje, że wyniki raportu bywają nadinterpretowane. Podkreślono, że prezentowane rezultaty tylko po części mogą służyć ocenie polityki inwestycyjnej jednostek samorządowych (mimo dysponowania słabymi obiektywnie atutami można i tak bardzoStężyca - maleńka wieś na zachodzie województwa lubelskiego, może już niedługo stać się jedną z największych atrakcji regionu skutecznie przyciągać inwestorów). Nie należy więc wyników, w szczególności w odniesieniu do województw, traktować wprost jako recenzji działań poszczególnych samorządów wojewódzkich, w zakresie realizacji strategii rozwoju.

 

Co wyszło?

 

Jak i dlaczego zróżnicowana jest atrakcyjność inwestycyjna województw? Wśród województw liderem atrakcyjności inwestycyjnej nadal pozostaje Śląskie. Wysoka atrakcyjność inwestycyjna cechuje województwo Mazowieckie i Dolnośląskie. Grupę regionów o ponadprzeciętnej atrakcyjności tworzą województwa: Małopolskie, Wielkopolskie, Zachodniopomorskie, Pomorskie i Łódzkie. Wszystkie wymienione regiony zajmują wysokie lub przeciętne pozycje w większości aspektów atrakcyjności inwestycyjnej.

W klasie regionów o niskiej atrakcyjności znalazło się pięć województw – Podkarpackie, Warmińsko-Mazurskie, Świętokrzyskie, Lubelskie i Podlaskie. Ich pozycja jest przede wszystkim konsekwencją długofalowych procesów społeczno-gospodarczych. Niska intensywność urbanizacji i uprzemysłowienia, w okresie w którym procesy te dokonały głębokich przekształceń w wielu regionach europejskich i niektórych polskich, nie pozwoliła na wykształcenie się odpowiedniej „masy krytycznej” (korzyści skali i aglomeracji) w zakresie najistotniejszych zasobów dla dużych inwestorów. Mimo postępów w rozbudowie i modernizacji infrastruktury o znaczeniu krajowym obszary te nadal cechują się niską dostępnością transportową. Niska atrakcyjność inwestycyjna wymienionych pięciu województw nie oznacza, że nie mają one szans na przyciągnięcie dużych inwestorów – szanse te są, ale mniejsze niż w innych województwach. Można je zwiększyć, wzmacniając atrakcyjność inwestycyjną dla działalności bazujących na unikatowych zasobach i atutach tych regionów – siłą rzeczy nie ujętych w analizie porównawczej – i poszukując inwestorów niekoniecznie dużych, ale mogących efektywnie wykorzystać posiadane atuty. W regionach dysponujących obiektywnie gorszymi atutami, kluczowe staje się zarządzanie inwestycyjne, które niestety zbyt często ograniczone jest do ogólnej promocji lub nadmiernie na niej się skupia. Każdy inwestor ma swój indywidualny katalog czynników lokalizacji – dlatego takie regiony muszą szczególnie precyzyjnie budować i kierować (promować) swoją ofertę inwestycyjną.

Jak zmieniła się atrakcyjność inwestycyjna województw w stosunku do 2014 r.? W porównaniu z ubiegłoroczną edycją badania, w ogólnym układzie zaszły dwie zmiany. Siódme w 2014 r. województwo zachodniopomorskie zamieniło się miejscami z szóstym województwem pomorskim, natomiast czternaste przed rokiem województwo warmińsko-mazurskie zajęło pozycję trzynastego w tamtym okresie województwa świętokrzyskiego. Źródła pierwszej z tych zmian są dwa. Po pierwsze jest to wzrost aktywności województwa zachodniopomorskiego wobec inwestorów. Drugiej przyczyny zmian należy szukać w obszarze chłonności rynku. O ile województwo zachodniopomorskie doświadczyło w tym zakresie znaczącego wzrostu, o tyle w województwie pomorskim odnotowano spadek chłonności popytu kreowanego tak przez gospodarstwa domowe jak i przedsiębiorstwa. Analogiczne zmiany można zaobserwować również na przykładzie województwa warmińsko-mazurskiego oraz świętokrzyskiego. Spośród szeregu przyczyn, podobnie jak w przypadku pomorskiego i zachodniopomorskiego, wyróżnia się obszar rynku zbytu. Co ciekawe, w przypadku obydwu województw odnotowano w tym względzie poprawę. Jednak tempo zmian obserwowane w województwie warmińsko-mazurskim było wyższe. Analogiczna sytuacja wystąpiła w zakresie bezpieczeństwa publicznego.

Opolskie, Kujawsko-Pomorskie, Lubuskie, Podkarpackie, Warmińsko-Mazurskie, Świętokrzyskie Lubelskie i Podlaskie cechowały się niższą od przeciętnej atrakcyjnością inwestycyjną. Nastąpiły w niej pewne zmiany. Zauważalna poprawa atrakcyjności inwestycyjnej odnotowana została przede wszystkim w przypadku województwa kujawsko-pomorskiego. Dość wyraźne pogorszenie atrakcyjności inwestycyjnej względem innych regionów, nastąpiło natomiast w województwie lubuskim, które utraciło istotną przewagę sprzed dekady, jaką była lepsza rozpoznawalność regionów zachodnich wśród potencjalnych inwestorów

Wśród ośmiu województw, które w 2015 r. wyróżniały się wyższą od przeciętnej atrakcyjnością inwestycyjną nastąpiły nieco wyraźniejsze zmiany. O ile niezagrożonym liderem przez całą dekadę pozostawało województwo śląskie, o tyle mazowieckie i dolnośląskie utraciły część przewag. O ile przypadku mazowieckiego utrata ta przebiegła harmonijnie – w żadnym z analizowanych aspektów nie nastąpiło wyraźne pogorszenie, o tyle dolnośląskie, w efekcie rozwoju infrastruktury transportowej na obszarze całego kraju, straciło część naturalnej przewagi wynikającej z położenia. Dwóm województwom – pomorskiemu i zachodniopomorskiemu udało się dość wyraźnie zmniejszyć dystans do regionów bardziej atrakcyjnych

Wśród podregionów o najwyższej atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności przemysłowej znalazł się obszar ukształtowany wokół Górnego Śląska i zachodniej Małopolski. Wyróżnia się on długimi tradycjami przemysłowymi, a co za tym idzie dobrze rozwiniętym sektorem przedsiębiorstw produkcyjnych, specjalistycznym rykiem pracy oraz względnie dobrą dostępnością transportową. Poza omawianym obszarem w czołówce znajduje się jedynie pięć podregionów: łódzki, wrocławski, poznański, bydgosko-toruński oraz stargardzki. To także obszary stosunkowo silnie zindustrializowane oraz cechujące się dobrą dostępnością transportową.

 Najwyższym poziomem atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności usługowej cechują się głównie podregiony o charakterze metropolitalnym. Ich ośrodkami są największe polskie miasta. Dysponują one przede wszystkim dużymi zasobami pracowników o wysokich, a zarazem różnie profilowanych kompetencjach oraz dużymi i chłonnymi rynkami zbytu. Poza tym największe miasta oferują bardzo dobrą dostępnością komunikacyjną i dobrze rozwiniętą infrastrukturą gospodarczą.

Grupę podregionów o najwyższym poziomie atrakcyjności inwestycyjnej dla działalności zaawansowanej technologicznie również zdominowały podregiony o charakterze metropolitalnym. To tam koncentruje się infrastruktura oraz kadra badawczo-rozwojowa. Zasoby rynku pracy obejmują specjalistów wykształconych zarówno w lokalnych ośrodkach akademickich, jak i zachęconych do migracji poprzez dobre warunki życia, w tym rozwinięte otoczenie kulturowe. Ośrodki te cechują się jednocześnie najlepiej rozwiniętą infrastrukturą teleinformatyczną oraz relatywnie wysoką dostępnością w zakresie transportu pasażerskiego

 

Kompetencje…

 

…instytucji publicznych w zakresie kształtowania atrakcyjności inwestycyjnej są obecnie rozproszone. Zatem aby prowadzić efektywne działania w tej materii, konieczna jest współpraca jednostek terytorialnych wszystkich szczebli – od gminy, przez powiat i województwo, po instytucje centralne. Należy mieć świadomość, że instytucje publiczne w krótkim okresie (kilka lat) mogą wywierać istotny wpływ jedynie na niektóre aspekty atrakcyjności inwestycyjnej. W sferze materialnej chodzi przede wszystkim o rozwój infrastruktury komunikacyjnej, jak i zapewnienie odpowiedniej podaży dobrze przygotowanych terenów inwestycyjnych. Bardzo ważne są również działania o charakterze informacyjno-promocyjnym i usługowym. Konieczne jest:

- koordynowanie i koncentrowanie działań promocyjnych skierowanych do potencjalnych inwestorów (np. strony internetowe, oferty inwestycyjne, uczestnictwo w imprezach targowo-wystawienniczych, punkt kontaktowy dla inwestorów),

- zwiększenie precyzji promocji inwestycyjnej – znajomość swoich atutów i słabości ułatwi dopasowanie oferty do oczekiwań konkretnych inwestorów,

- oferowanie zachęt inwestycyjnych (np. udostępnienie lokalizacji w specjalnych strefach ekonomicznych, ulgi w podatkach lokalnych, poinformowanie o programach rządowych skierowanych do inwestorów),

- zapewnienie sprawnej obsługi procesu inwestycyjnego (np. pomoc w kwestiach formalnoprawnych, wprowadzenie do środowiska gospodarczego regionu, pomoc w rekrutacji pracowników i szkoleniach),

 - zapewnienie sprawnej obsługi po-inwestycyjnej (np. pomoc w rozwiązywaniu bieżących problemów inwestorów).

Wszystkie te działania wzmacniają regionalną i lokalną atrakcyjność inwestycyjną. Zwiększają szanse na przyciągniecie nowych inwestorów lub na skłonienie już działających do re-inwestycji. Podkreślić także warto, że wzmacnianie atrakcyjności inwestycyjnej sprzyja nie tylko inwestorom zewnętrznym (krajowym i zagranicznym), ale przede wszystkim powinno polepszać warunki już prowadzonej działalności gospodarczej.

Na podstawie Raportu „Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów Polski 2015” zaprezentowanego 14 grudnia 2015 roku w Warszawie przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową oraz Fundację Konrada Adenauera.

 

opr. AS

Skontaktuj się z nami:

Napisz do nas:

Europrojekty.pl Sp. z o.o.

Al. Korfantego 32/44
40-004 Katowice

NIP: 634-281-53-00

+48 509 179 016

Adres:

E-mail:

Telefon:

Jeśli masz do nas jakieś pytania, chciałbyś podjąć  z nami współpracę lub dowiedzieć się więcej na temat naszego pisma, zapraszamy do kontaktu za pomocą poniższego formularza bądź redakcyjnego adresu
e-mail:

redakcja@europrojekty-pl.pl

redakcja@europrojekty-pl.pl

Copyright © 2014  |  Europrojekty-pl  |  Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie artykułów z tej strony bez zgody redakcji lub autora zabronione  |  made by TATUTU

Wysyłanie...  |

Wystąpił błąd. Przepraszamy  |

Wiadomość wysłana  |